تکنولوژی

تکنولوژی چیست؟

تکنولوژی واژه‌ای است به قدمت تمام بشریت. از همان اولین روزهایی که انسان خردمند پای به عرصه هستی نهاد، تکنولوژی و ابعاد مختلف آن نیز معنا یافتند. این واژه در طول تاریخ معانی زیادی داشته است. هنوز هم هر ساله معنا و مفهوم آن در ابعاد مختلف زندگی انسان‌ها دست خوش تغییرات زیادی می‌شود. اما به راستی این واژه چه معنایی دارد و چگونه اولین بار سر از کتاب‌های ما در آورد؟ در این مطلب بیشتر به این مورد می پردازیم.

ریشه شناسی تکنولوژی
همه ما به خوبی می دانیم که یونانیان در پیشبرد علم پیشگام بوده‌اند. بنابراین بسیاری از لغاتی که در طول روز با آن رو به رو می‌شویم ریشه یونانی دارند. واژه تکنولوژی نیز یکی از همین کلمات است. خود واژه فناوری یا تکنولوژی از دو کلمه یونانی
τέχνη(تخنه) و -λογία (پسوندی به معنای مطالعه) گرفته شده است. واژه تخنه(techno) به معنای هنر، مهارت یا چیره دستی است. و واژه دوم (logy)پسوندی است که آن را به معنای مطالعه ترجمه می‌کنند.

اولین بار چه زمانی از واژه تکنولوژی استفاده شد؟
با استناد بر گوگل ترندز، استفاده از کلمه تکنولوژی برای اولین بار در دهه ۱۹۵۰ میلادی محبوبیت زیادی پیدا کرده است. خود این واژه نیز از همان دو واژه یونانی که پیشتر درموردشان صحبت کردیم گرفته شده است. نام فناوری را می‌توان بر هرچیزی اطلاق کرد که ایجاد شده است این چیز به طور طبیعی رخ نمی‌دهد و سبب بهبود روند، نتیجه یا ادراک می‌شود.

معنای لغوی تکنولوژی

به زبان بسیار ساده، فناوری یا تکنولوژی، مهارت‌ها، روش‌ها و فرآیندهایی است که برای دستیابی به اهداف از آنها استفاده می‌ شود. اما این تنها تعریف ارائه شده از فناوری نیست. بلکه تعاریف متعدد و گسترده‌ای از آن وجود دارد. هر صاحب نظر در حوزه کاری خود تعریفی را برای آن ارائه کرده است. در ادامه به مهمترین این‌ تعاریف اشاره می‌کنیم. در ابتدا به تعریف مستقیم دو لغت نامه معتبر یعنی مریام وبستر و آکسفورد می‌پردازیم و سپس تعاریف مختلفی از مورخان و منتقدان را ارائه می‌کنیم.

دیکشنری مریام وبستر
فناوری: (اسم)
۱: توانایی ارائه شده توسط کاربرد عملی دانش، یا کاربرد عملی دانش به ویژه در یک زمینه خاص.
۲: روشی برای انجام یک کار به ویژه با استفاده از فرآیندهای فنی، روش‌ها یا دانش
۳: تلاش تخصصی در جنبه‌های مختلف یک زمینه خاص

دیکشنری آکسفورد
فناوری: (اسم)
۱: استفاده از دانش عملی برای اهداف علمی، به ویژه در صنعت
۲: ماشین‌آلات و دستگاه‌هایی که به کمک دانش عملی ساخته شده‌اند.
۳: شاخه‌ای از دانش مربوط به مهندسی یا علوم کاربردی

Emmanuel Mesthene (امانوئل مثن)
در سال ۱۹۷۰ امانوئل جی مثن در کتابی تحت عنوان «تغییر فناوری: تاثیر آن بر انسان و جامعه» تعریفی جذاب از تکنولوژی ارائه کرد:
“ما فناوری را به عنوان سازماندهی دانش برای دستیابی به اهداف عملی تعریف می‌کنیم”
Thomas P. Hughes (توماس پی هیوز)
توماس پی هیوز در سال ۲۰۰۴ کتابی به نام «دنیای ساخته شده توسط انسان: چگونه در مورد فناوری و فرهنگ فکر کنیم»تعریف خاص خود از فناوری را ارائه کرده است.
فناوری پیچیده و گاه زشت است. تعریف و درک آن دشوار است. تنوع آن سرشار از تناقض است. مملو از اشتباهات انسانی، کارهای خیرخواهانه و سرشار از عواقب ناخواسته (صفحه ۱) تعریف فناوری و درک پیچیدگی آن به همان اندازه دشوار است که درک اصل سیاست (صفحه ۲)
همچنین او در صفحه ۶ کتاب خود اشاره می‌کند که فناوری تلاش برای سازمان‌دهی جهان برای حل مشکلات است. در این فرآیند کالاها و خدمات اختراع می‌شوند، توسعه می‌یابند، تولید و استفاده می‌شوند.

W. Brian Arthur (دبلیو برایان آرتور)
برایان آرتور در کتاب خودتحت عنوان «ماهیت فناوری چیست و چگونه تکامل می‌باید» سه برداشت مختلف را از فناوری ارائه کرده است:
اولین و ابتدایی ترین تعریف: فناوری ابزاری برای تحقق اهداف انسان است. تکنولوژی می‌تواند یک روش، فرآیند یا دستگاه باشد. می‌تواند ساده یا پیچیده باشد، ممکن است ماده یا غیر ماده باشد. به هرحال هرکدام که باشد، همیشه وسیله‌ای برای انجام یک هدف انسانی است.
تعریف دوم که تعریفی ساده و کوتاه است: تکنولوژی مجموعه‌ای از اعمال و مولفه‌ها است.
اما سومین و آخرین تعریف آرتور: فناوری به عنوان مجموعه دستگاه‌ها و روش‌های مهندسی موجود در یک فرهنگ .

Alfred P. Sloan Foundation / Richard Rhodes (بنیاد آلفرد پی اسلوان/ ریچارد رودز)
ریچارد رودز در کتاب خود یعنی «رویا و تصوراتی از فناوری: یک قرن بحث حیاتی در مورد ماشین‌آلات سیستم‌های جهانی» که در سال 1999 چاپ شد، به تعاریف فوق‌العاده‌ای در مورد تکنولوژی و پیشرفت آن در ابتدای قرن بیستم پرداخته است. این کتاب جایزه Pulitizer را نیز برای نویسنده خود به ارمغان آورد.
این مجموعه با مقدمه‌ای کوتاه از بنیاد آفرد پی اسلوان آغاز می‌شود و شامل یکی از مختصرترین تعابیری است که تاکنون خوانده‌ایم:
فناوری استفاده از علم، مهندسی و سازمان صنعتی برای ایجاد جهانی انسان ساز است.”(صفحه ۱۹)”.
در چند صفحه بعد، رودز یادداشت ساده خود را نیز ثبت کرده‌ است: “اگر از یک دوست بخواهید فناوری را تعریف کند، ممکن است از کلماتی مانند ماشین‌آلات، مهندسی و علم استفاده کند. بسیاری از ما مطمئن نیستیم که کجا علم متوقف و فناوری آغاز می‌شود. کارشناسان هم در این باره زیاد اطمینان خاطر ندارند.”

Joel Mokyr (جوئل موکایر)
خلاقیت تکنولوژی و پیشرفت اقتصادی (۱۹۹۰) نوشته جوئل موکایر یکی از خواندنی‌ترین و لذت بخش‌ترین منابع در خصوص تاریخچه‌ فناوری است . موکایر پیشرفت تکنولوژیک را این طور تعریف می‌کند:
منظور از پیشرفت فناوری، هرگونه تغییر در کاربرد اطلاعات در فرآیند تولید است. به گونه‌ای که سبب افزایش کارایی شود. نتیجه نهایی باید تولید یک خروجی معین با منابع کمتر(به عنوان مثال: هزینه‌های پایین‌تر) یا تولید محصولات جدید یا بهتر باشد.

Edwin Mansfield (ادوین منسفیلد)
در کتاب ادوین منسفیلد با عنوان «تغییر فناوری مقدمه‌ای بر حوزه حیاتی اقتصاد مدرن» هردو تعریف فناوری و تغییر تکنولوژیک را می توان یافت:
فناوری مجموعه دانش جامعه در مورد هنرهای صنعتی است. این دانش مشتمل بر دانش مورد استفاده در صنعت ، اصول پدیده‌های جسمی، اجتماعی، اصول تولید و دانش عملیات روزمره می‌باشد.
تغییر تکنولوژی به معنی پیشرفت آن است. این پیشرفت اغلب روش‌های جدید تولید محصولات موجود، طرح‌های جدید تولید محصولات با ویژگی‌های مهم جدید، تکنیک‌های جدید سازمانی، بازاریابی و مدیریت را امکان پذیر می‌سازد. (صفحات ۹ و ۱۰)

Frederick Ferré (فردریک فره)
کتاب فردریک فره با عنوان«فلسفه فناوری » (۱۹۸۸) برای مطالعه این موضوع بسیار جالب است به طوری که به یک کتاب درسی تبدیل شده و در بسیاری از دوره‌های دانشگاهی مورد استفاده قرار می‌گیرد. فره در فصل دوم کتاب حود یعنی تعریف فناوری ، تعریف کاملا مختصری از آن را ارائه می‌کند:پیاده سازی عملی اطلاعات. این تعریف در عین حال که بسیار ساده استاما دارای بار علمی بالایی است، زیرا توانسته است تنها در همین چند کلمه ساده مفهوم واقعی فناوری را بیان کند. شما اطلاعاتی در اختیار دارید، سپس باید با توجه به مهارتی که دارید، این اطلاعات را به مرحله عمل رسانده و برای ارائه خدمات که یکی از کارهای تکنولوژی است، آن را پیاده سازی کنید.
به چه منظور از فناوری استفاده می‌شود؟

افراد می‌توانند با اهداف مختلفی از فناوری استفاده کنند، اما به طور کلی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
۱: تولید کالا یا خدمات
۲: رسیدن به اهدافی مانند انجام تحقیقات علمی مانند ارسال سفینه به ماه
۳: حل مشکلاتی مانند بیماری یا قحطی
۴: راحت‌تر کردن کارهایی که قبلا انجام می‌دادیم

می توانیم به فناوری اینگونه نگاه کنیم که فناوری ماشین‌هایی را تولید می کند که مردم بدون این که بدانند این ماشینها چگونه ساخته شده اند، از آن برای راحت‌تر کردن کارهای خود استفاده می‌کنند. سیستم فناوری به طوری است که چیزی را می‌گیرد،تغییر می‌دهد و سپس نتیجه را تولید می‌کند. ساده‌ترین شکل فناوری توسعه ابزارهای اساسی زندگی و استفاده از آنهاست. کشف آتش، انقلاب نوسنگی، طبخ غذا، اختراع چرخ و کشتی به خود مردم کمک می‌کند. فناوریهای اطلاعاتی مانند چاپخانه، تلفن و اینترنت، دنیا را به دهکده ای جهانی تبدیل کرد.
شاید این سوال که تکنولوژی چیست ،یک سوال ساده به نظر برسد. اما تکنولوژی چیزی بیش از گجت‌ها و گیم‌ها است. شاید برایتان عجیب باشد اما فناوری می‌تواند همان توانایی بشریت در ایجاد ابزارهای اساسی باشد، مانند استفاده از یک چوب بلند برای چیدن میوه از شاخه‌های دور از دسترس، درست کردن سنگ تیز برای برش و شکار، و کنترل آتش . این‌ها به نوبه خود نقش پر رنگی در توسعه و پیشرفت نسل بشری داشته‌اند. شاید اگر آتش کشف نمی شد تا اجداد ما برای پخت و پز خوراک از آن استفاده کنند، ما نیز اکنون قادر به آشپزی نبودیم. بخشی از تحقیقات علمی می گویند که اگر بشر پخت و پز را نمی‌آموخت اکنون مغزهای ما کوچکتر و کمتر توسعه یافته بود.
در عصر پیشرفته ما، هنوز هم این تکنولوژی است که جانمان را نجات می‌دهد. از حالا خود را برای علوم آینده آماده می‌کنیم و منتظر سفر به کرات دیگر هستیم. تکنولوژی همان بعد چهارمی است که نمی‌بینیم. همان نجات دهنده‌ای که وقتی زمین به یک گوی آتشین تبدیل شود، ما نسل خودمان را به یک سیاره امن‌تر انتقال داده‌ایم. شاید برایتان عجیب باشد ولی تکنولوژی آینده از تکنولوژی گذشته محافظت می‌کند، و این یعنی تکنولوژی همیشه در خدمت بشریت است.

تکنولوژی روز دنیا

پیام بگذارید